چشمه
بعضی داستانها با یک اتفاق آغاز نمیشوند؛ با حسی مبهم شروع میشوند که بهتدریج در ذهن ریشه میدواند و جهان آشنا را به مکانی غریب تبدیل میکند. «هرچه باداباد» نوشته استیو تولتز، با تصویرهایی تیره و تکاندهنده، خواننده را به فضایی میبرد که در آن مرز میان زندگی و زوال، حضور و ناپدیدشدن و واقعیت و خیال، حالتی ناآرام پیدا میکند.
تصویر مه سیاهی که از دریا به خشکی میخزد، نقطه آغاز فضاسازی این متن است؛ مهی که انگار بهجای پوشاندن جهان بیرون، درون انسان نفوذ میکند. سپس تصویرها یکی پس از دیگری شکل میگیرند: قلبی که از تپش بازمیایستد، گیاهی که از ریشه کنده میشود و سپیدهدمی که مسیر طبیعی خود را وارونه میپیماید. این تصاویر، حس فروپاشی تدریجی و محوشدن مرزهای آشنای وجود را به خواننده منتقل میکنند.
در این متن، تصویرسازی نقش اصلی را بر عهده دارد. بهجای آنکه احساسات با توضیح مستقیم بیان شوند، از راه استعارههایی جسمانی و گاه هراسآور به تجربهای ملموس تبدیل میشوند. محوشدن تدریجی ریهها، فرورفتن سر در دریایی از گل و سکوتی که همهچیز را دربرمیگیرد، فضایی میسازند که هم شاعرانه است و هم اضطرابآور.
این تصاویر خواننده را به مواجهه با تجربههایی دشوار دعوت میکنند؛ تجربههایی که بیان دقیقشان با کلمات آسان نیست. گاهی آنچه بیشترین تأثیر را بر ذهن میگذارد، نه شرح یک اتفاق، بلکه احساس مبهمی است که از کنار هم قرارگرفتن تصویرها پدید میآید. متن ارسالی نیز از همین ویژگی بهره میگیرد و با حرکت از مه و سایه به بدن و سکوت، حس زوال را بهتدریج تشدید میکند.
در مواجهه با چنین فضایی، خواننده میتواند به رابطه میان تصویرهای طبیعی و تجربه درونی انسان توجه کند. دریا، گیاه، سپیدهدم و بدن، هرکدام از معنای معمول خود فاصله میگیرند و در ساختن فضایی ناآشنا نقش پیدا میکنند. نتیجه، متنی است که بیش از آنکه به دنبال ارائه توضیحی روشن باشد، بر ایجاد حس و برانگیختن تخیل تکیه دارد.
«هرچه باداباد» با ترجمه پیمان خاکسار و انتشار چشمه معرفی شده است. برای خوانندگانی که به نثر تصویری، فضای تیره و روایتهایی با حالوهوای نامتعارف علاقه دارند، متن ارائهشده میتواند نقطه شروعی برای تجربهای متفاوت باشد. البته برای قضاوت دقیقتر درباره پیرنگ، شخصیتها و مضمون کلی رمان، اطلاعات بیشتری از محتوای کتاب لازم است.
در آژانس کتاب، باور داریم انتخاب درست یک کتاب، میتواند آغاز مسیری ماندگار در یادگیری باشد. به همین دلیل، آثاری را معرفی میکنیم که شایستگی ماندن در کتابخانه و ذهن مخاطب را داشته باشند؛ کتابهایی که ماندگار میشوند.