چشمه
گاهی فاصله میان دو انسان، فقط فاصلهای جغرافیایی نیست؛ دو جهان متفاوت، دو تجربه متضاد از زندگی و دو شکل از رنج میتوانند میان آنها قرار بگیرند. رمان «سقاها» نوشته عتیق رحیمی و ترجمه بنفشه فریسآبادی، روایتی از افغانستان و انسانهایی است که در میان خشونت، تبعید و بحران هویت به دنبال معنایی برای ادامه زندگی میگردند.
داستان کتاب بر زندگی دو مرد تمرکز دارد که هرکدام در موقعیتی کاملاً متفاوت قرار گرفتهاند. یکی در کابل و زیر سلطه طالبان زندگی میکند؛ شهری که خشونت و محدودیتهای سیاسی و اجتماعی، زندگی روزمره مردم را دگرگون کرده است. دیگری در غربت و فضای مدرن اروپا به سر میبرد و با نوع دیگری از تنهایی و گسست از گذشته مواجه است.
تقابل این دو جهان، تنها تفاوت میان شرق و غرب یا سنت و مدرنیته نیست؛ رحیمی از طریق این دو شخصیت، به تجربه مشترک انسانهایی نزدیک میشود که با رنج، فقدان و دوری از خویشتن روبهرو هستند. هر دو، به شکلی متفاوت، زیر بار گذشته و شرایطی قرار گرفتهاند که انتخابهای فردی آنها را محدود میکند.
عتیق رحیمی در «سقاها» تصویری تلخ و تأملبرانگیز از جامعه افغانستان ارائه میدهد؛ جامعهای که تاریخ پرآشوب، سلطه سیاسی و جهل و تعصب، زخمهای عمیقی بر زندگی مردم آن بر جای گذاشته است. حضور طالبان در روایت، تنها به معنای نمایش یک قدرت سیاسی نیست، بلکه بستری برای پرداختن به خشونت، سرکوب و پیامدهای انسانی آن فراهم میکند.
در کنار این فضای تاریخی و اجتماعی، نویسنده به تبعید جسمی و روحی نیز توجه دارد؛ وضعیتی که در آن انسان ممکن است حتی دور از سرزمین مادری، همچنان درگیر گذشته و خاطرات خود باقی بماند. همین نگاه چندلایه باعث میشود رمان از یک روایت صرفاً سیاسی فراتر برود و به تجربهای درباره انسان، حافظه و هویت تبدیل شود.
یکی از درونمایههای مهم کتاب، جستوجوی عشق و انسانیت در جهانی آکنده از خشونت است. رحیمی در برابر سیاهی تاریخ و تلخی واقعیت، امکان نجات و بازگشت به حقیقت انسانی را مطرح میکند. عشق در این اثر صرفاً احساسی شخصی نیست؛ نیرویی است که میتواند در برابر نفرت، ویرانی و بیرحمی معنا پیدا کند.
«سقاها» برای خوانندگانی که به رمانهای اجتماعی و فلسفی با زمینه تاریخی علاقه دارند، اثری تأملبرانگیز است. این کتاب با پیوند دادن سرنوشت فردی شخصیتها به بحرانهای یک جامعه، پرسشهایی درباره آزادی، تبعید، خشونت و امکان حفظ انسانیت در دشوارترین شرایط مطرح میکند.
در آژانس کتاب، باور داریم انتخاب درست یک کتاب، میتواند آغاز مسیری ماندگار در یادگیری باشد. به همین دلیل، آثاری را معرفی میکنیم که شایستگی ماندن در کتابخانه و ذهن مخاطب را داشته باشند؛ کتابهایی که ماندگار میشوند.