کتاب «ساختار اجتماعی یثرب در بنیان مدینه‌النبی» به قلم مهران اسماعیلی توسط انتشارات سمت منتشر شده و موضوع آن تاریخ و تاریخ مدینه است.

این اثر به عنوان کتابی مبنایی برای دانشجویان رشته تاریخ اسلام در مقاطع تحصیلات تکمیلی تدوین شده و برای آموزش سرفصل‌های دروس جزیرة‌العرب قبل از اسلام، سیره نبوی و تاریخ صدر اسلام نیز قابل استفاده است. کتاب با تکیه بر روش‌های زمینه‌گرایانه و استفاده از جدیدترین یافته‌های پژوهشی، خوانشی تازه از مدینه و ساختار اجتماعی و قبیله‌ای یثرب در آستانه هجرت ارائه می‌کند و نقدی بر برداشت‌های مدرن از مفهوم «شهر» در تحلیل مدینه اولیه دارد.

مباحث کتاب ساختار اجتماعی

• جغرافیای یثرب/مدینه در آستانه ظهور اسلام

• بازسازی جغرافیای تاریخی یثرب/مدینه

• جغرافیای طبیعی یثرب/مدینه

• عالیه و سافله در ساختار جغرافیای زیستی یثرب/مدینه

• زیستگاه روستایی یثرب/مدینه در صدر اسلام

• جغرافیای سیاسی و اجتماعی یثرب/مدینه

• رویکرد اجتماعی به گسترش اسلام در یثرب/مدینه

• مناسبات قبیله‌ای در عالیه و سافله در آستانه هجرت پیامبر

• وضعیت دینی یثرب در آستانه هجرت نبوی

• تلقی ساکنان یثرب از وحی مکی

• عوامل افزایش نفوذ پیامبر در یثرب

• خاستگاه قبیله‌ای مؤمنان یثرب/مدینه از آغاز تا بیعت عقبه دوم

• گسترش اسلام در سافله پس از پیمان عقبه

• گسترش اسلام در عالیه پس از پیمان عقبه

• گاه‌شناسی نام‌گذاری «انصار» و تطبیق آن بر طوایف یثرب/مدینه