کتاب اسطوره ادبیات و هنر
- نویسنده : ابوالقاسم اسماعیل پورمطلق
-
ناشر :
چشمه
- مدل : کتاب اسطوره شناسی
از شناخت اسطوره تا خوانش اسطورهشناختی
بخش نخست کتاب به مفهوم اسطوره و شیوههای مطالعه آن اختصاص دارد. نویسنده در گفتارهایی درباره اسطوره و اسطورهشناسی، چشماندازهای نقد اسطورهشناختی و تفاوت میان افسانه و اسطوره، تلاش میکند چارچوبی برای درک این مفاهیم فراهم آورد. در این بخش، نمونههایی از اسطورههای فرهنگهای مختلف نیز بررسی میشوند؛ از جمله روایت آداپا و نخستین انسان در اساطیر بینالنهرین، اسطوره دمتر و پرسفونه و داستان تولد بودا.
یکی از نکات مهم در این مباحث، توجه به جایگاه اسطوره در جهانبینی جوامع است. اسطوره برای انسانِ باورمند صرفاً داستانی خیالی نیست، بلکه روایتی معنادار درباره منشأ جهان، سرگذشت ایزدان و نسبت انسان با هستی به شمار میرود. نویسنده با طرح دیدگاههای اسطورهشناختی، زمینهای برای فهم این جهان نمادین و شیوه تحلیل آن فراهم میکند.
شاهنامه و ریشههای اساطیری حماسه
در بخش دوم، محور بحث به پیوند اسطوره، حماسه و ادبیات منتقل میشود. بخشی از این گفتارها به بررسی شخصیتهای شاهنامه و ریشههای هندوایرانی آنها اختصاص دارد؛ از جمله فریدون و ثرَئتَئونَه، کیکاووس و کاویهاوشَنس، و رستم و ایندرا. نویسنده همچنین برخی چهرههای حماسی ایرانی و یونانی را با یکدیگر مقایسه میکند؛ مانند آشیل و اسفندیار یا هکتور و رستم.
بررسی شخصیت کیخسرو نیز در ادامه همین رویکرد قرار میگیرد و نشان میدهد چگونه چهرههای اساطیری در شکلگیری سنت حماسی و ادبیات فارسی نقش داشتهاند. این مقایسهها امکان شناخت بهتر خاستگاه برخی روایتها و شباهتها و تفاوتهای میان سنتهای اساطیری را فراهم میکنند.
پیوند اسطوره با تصویر و هنر
بخش پایانی کتاب به رابطه اسطوره و هنر میپردازد و نقد اسطورهشناختی را بهعنوان روشی برای تحلیل آثار هنری معرفی میکند. در این قسمت، هنر مانوی و اسطوره ماه در نگارههای مانوی بررسی میشوند؛ بهویژه بازسازی ارژنگ مانی که نمونهای از پیوند میان جهان اساطیری و نگارگری ایرانی است. واپسین گفتار نیز به درهمآمیختگی زمان و مکان و فرایند اسطورهسازی در اثر یکی از هنرمندان معاصر اختصاص دارد.
«اسطوره، ادبیات و هنر» برای علاقهمندان به اسطورهشناسی، تاریخ ادبیات، تاریخ هنر و نقد آثار ادبی و تصویری، منبعی برای آشنایی با پیوندهای میان روایتهای کهن و آفرینش هنری است. تنوع موضوعات کتاب، از اساطیر بینالنهرین و یونان تا شاهنامه و هنر مانوی، به خواننده کمک میکند اسطوره را نه پدیدهای محدود به گذشته، بلکه عنصری زنده در فرهنگ و هنر بشناسد.
در آژانس کتاب، باور داریم انتخاب درست یک کتاب، میتواند آغاز مسیری ماندگار در یادگیری باشد. به همین دلیل، آثاری را معرفی میکنیم که شایستگی ماندن در کتابخانه و ذهن مخاطب را داشته باشند؛ کتابهایی که ماندگار میشوند.
-
ناشرچشمه
-
نویسندهابوالقاسم اسماعیل پورمطلق
-
قطع کتابرقعی
-
نوع جلدشومیز
-
سال چاپ1403
-
نوبت چاپهشتم
-
تعداد صفحات388