چشمه
اگر گذشتهی انسان قابل خریدوفروش بود، چند نفر حاضر میشدند برای خودشان خاطراتی تازه بسازند؟ رمان «آفتابپرستها» نوشتهی ژوزه ادوآردو آگوآلوسا، نویسندهی آنگولایی، با طرح چنین ایدهی خیالانگیزی به سراغ پرسشهایی دربارهی هویت، حافظه و حقیقت میرود. این اثر با ترجمهی مهدی غبرایی و انتشار از سوی نشر چشمه، داستانی رازآلود و چندلایه است که در آن مرز میان واقعیت و خیال، گذشته و حال و خاطره و جعل بهتدریج درهم میآمیزد.
شخصیت محوری داستان، فلیکس ونتورا، مردی آلبینو و کتابخوان است که حرفهای نامتعارف دارد: او برای دیگران گذشته میسازد. مشتریانش کسانی هستند که میخواهند هویتی تازه داشته باشند و برای رسیدن به آن، به خاطرات، شجرهنامه و پیشینهای ساختگی نیاز دارند. فلیکس با مهارت، زندگیهایی خیالی برای آنها طراحی میکند؛ اما وقتی گذشته قابل جعل باشد، اعتماد به آنچه واقعی به نظر میرسد نیز دشوار میشود. ورود شخصیتهای مرموز و ارتباط میان زندگی آنها، داستان را به مسیری پیچیده و غیرمنتظره میکشاند.
یکی از جذابیتهای اصلی «آفتابپرستها»، ایدهی مرکزی آن دربارهی ساختن گذشته است. آگوآلوسا نشان میدهد هویت انسان تا چه اندازه میتواند به روایتهایی وابسته باشد که دربارهی خود و خانوادهاش باور کرده است. در جهانی که افراد میتوانند خاطراتی تازه سفارش دهند، حقیقت دیگر مفهومی ساده و قطعی نیست و حتی گذشته نیز از تأثیر خواستهها و منافع امروز در امان نمیماند.
در کنار فلیکس ونتورا، راوی غیرمعمول رمان نیز نقش مهمی در شکلگیری فضای داستان دارد: یک مارمولک خانگی که از زاویهای متفاوت به آدمها و اتفاقات نگاه میکند. حضور این راوی، وجهی خیالپردازانه و گاه طنزآمیز به روایت میبخشد و به نویسنده اجازه میدهد واقعیت را از منظری نامتعارف بازسازی کند.
آگوآلوسا در این رمان، عناصر فانتزی و استعاری را با زمینههای تاریخی و اجتماعی آنگولا پیوند میدهد. گذشتهی استعماری، تحولات سیاسی و مسئلهی قدرت، در پس روایت شخصیتها حضور دارند و داستان را از یک ماجرای صرفاً عجیب فراتر میبرند. نویسنده با نثری خیالانگیز و روایتی آمیخته به طنز و تأمل، به این موضوع میپردازد که چگونه افراد و جوامع میتوانند گذشتهی خود را بازسازی کنند یا زیر تأثیر روایتهای ساختگی قرار بگیرند.
«آفتابپرستها» انتخابی خواندنی برای علاقهمندان به رمانهای خیالپردازانه، ادبیات آمریکای لاتین و آفریقا، روایتهای غیرمتعارف و داستانهایی با مضمون هویت و حافظه است. این کتاب مخاطب را به جهانی دعوت میکند که در آن هر خاطره میتواند پرسشی تازه دربارهی حقیقت زندگی و گذشتهی انسان به وجود آورد.
در آژانس کتاب، باور داریم انتخاب درست یک کتاب، میتواند آغاز مسیری ماندگار در یادگیری باشد. به همین دلیل، آثاری را معرفی میکنیم که شایستگی ماندن در کتابخانه و ذهن مخاطب را داشته باشند؛ کتابهایی که ماندگار میشوند.